سازههای مثبت همچون تابآوری و عزّت نفس، نشاط و سازگاری فرد را افزایش میدهند و یک عامل محافظت کننده هستند و نقش بسزایی در کاهش آسیبپذیری افراد به اختلالات دارند.
سازههای مثبت معنوی روانی همچون تابآوری معنوی، عزّت نفس معنوی، هوش معنوی، به مسائل یک بعد معنوی میدهند در نتیجه از یک سو نشاط و سازگاری فرد را افزایش میدهند و از سوی دیگر موجب رشد معنوی او میشوند. بنابراین یکی از سیاستهای کلان روانشناسی اسلامی بایستی مفهومسازی و تعریف عملیاتی سازههای مثبت معنوی روانی همچون عزّت نفس معنوی باشد. ارائه سازه و تدوین مقیاس، بستر مناسبی برای پژوهش در آن حیطه فراهم میکند.
بطور کلی در هر سازه مثبت معنوی بایستی این مراحل انجام شود:1)مفهوم شناسی بر اساس منابع اسلامی 2)مفهوم شناسی بر اساس متون روانشناسی 3)طراحی سازه یکپارچه بر اساس متون اسلامی و روانشناختی 4)تدوین بسته آموزشی 4)بررسی اثربخشی بسته آموزشی در گروههای خاص.
گاهی فرد مسلمان، ایمان و معنویّت بالایی ندارد و نمیتواند به مسائل روزمره بعد معنوی دهد، بایستی در این فرد برخی ابعاد معنوی همچون ایمان به خدا و احساس نزدیکی به خدا تقویت شود. گاهی فرد مسلمان ایمان بالایی دارد اما مهارت بکارگیری منابع معنوی در جهت سازگاری با مسائل روزمره را ندارد، بایستی در این فرد برخی ابعاد رروانشناختی همچون مثبت نگری و انعطاف پذیری تقویت شود. در سازههای مثبت معنوی هر دو جنبه لحاظ شده است. به عنوان مثال هوش معنوی مهارت بکارگیری منابع معنوی در جهت افزایش سازگاری و بهزیستی روانی است. مسلمانی که هوش معنوی دارد، احساس نزدیکی به خدا دارد، همچنین احساس هدفمندی در زندگی و وقایع روزمره دارد، هر لحظه را فرصتی برای تقرب به خدا میبیند، در نتیجه انگیزه و تلاش بیشتری در تحصیل و کار دارد. فرد در مواجهه با مشکل، بواسطهی هوش معنوی، آن را در یک بافت گستردهتر ارزیابی میکند و حل مسأله مؤثرتری دارد. در سختیها و مشکلاتی که نمیتواند شرایط را بهبود دهد، آن را امتحان الهی میداند و با دعا و مناجات، با خدا انس میگیرد و آرام میشود.
سازههای مثبت معنوی روانی مانند عزّت نفس معنوی، تابآوری معنوی، خودکارآمدی معنوی و هوش معنوی، اهمیّت ویژهای دارد. تقویت سازههای مثبت معنوی روانشناختی در افراد، از یک سو موجب افزایش بهزیستی روانی و کاهش آسیبپذیری روانشناختی فرد میشود و از سوی دیگر موجب افزایش رشد معنوی فرد و کاهش آسیبپذیری معنوی فرد میشود. بازنگری و بازسازی سازههای مثبت روانشناختی، همچون عزّت نفس، به گونهای که متناسب با مبانی و اهداف آموزههای اسلامی باشد، موجب تدوین سازههای مثبت معنوی روانشناختی با رویکرد اسلامی میشود. مفهومسازی و تعریف عملیاتی این سازهها، زمینهساز پژوهشهای علمی در این حیطه است. بنابراین میتواند گفت از اولویّتهای پژوهشی اسلامشناسان روانشناس است.